Türkiye’de sigortasız çalışırken iş kazası geçiren emekçiler, SGK tarafından re’sen sigortalı sayılarak hak kaybı yaşamıyor. Uzmanlar, uygulamanın güçlü bir toplumsal devlet refleksi olduğunu belirtiyor.
BURSA (İGFA) – Sigortasız çalışırken iş kazası geçiren işçiler, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından kaza günü prestijiyle re’sen sigortalı sayılıyor.
Uygulama, kimi vakit “işçiye yalnızca bir gün sigorta gösteriliyor” halinde yanlış anlaşılabiliyor. Lakin uzmanlar, bu sistemin personel ve ailesini koruyan güçlü bir toplumsal devlet refleksi olduğunu vurguluyor. SGK’nın re’sen tescil süreci, çalışanın toplumsal güvenlik haklarının başlamasını sağlayan birinci adımı oluşturuyor. İnceleme tamamlandığında, kazadan evvel fiilen çalıştığı tüm müddetler sisteme işleniyor ve haklar eksiksiz olarak tesis ediliyor.
Sigortasız iş kazalarında toplumsal güvenlik denetmenleri ve müfettişler, çalışanın çalışma müddeti, fiyatı, kazanın oluş formu ve sorumluları detaylı halde araştırıyor. Şahit sözleri, işyeri kayıtları ve kamera imajları incelenerek hem iş kazası hukuken tanınıyor hem de toplumsal güvenlik süreçleri başlatılıyor.
Ölümle sonuçlanan kazalarda SGK, hak sahiplerine mevt geliri ve şartlar sağlandığında vefat aylığı bağlıyor. Tıpkı anda gelir ve aylığa hak kazanılması durumunda yüksek olan ödeniyor, düşük olanın ise yarısı aileye veriliyor. Cenaze ödeneği de sağlanıyor. Ayrıyeten SGK, yaptığı ödemeleri kusurlu patrona rücu ederek kamu ziyanını tazmin ediyor.
Uluslararası karşılaştırmalarda Türkiye’nin modeli öne çıkıyor. ABD ve İngiltere’de iş kazası ödemeleri çoğunlukla özel sigortalara yahut patron birliklerine bağlı. Patron poliçe yaptırmamışsa çalışanlar birçok vakit gelir elde edemiyor ve tazminat için uzun davalara başvurmak zorunda kalıyor. Türkiye’de ise sigortasız personel dahi toplumsal güvenlik kapsamına alınarak direkt gelir teminatı sağlanıyor.
Uzmanlar, “SGK yalnızca bir gün sigorta gösteriyor” tenkidinin teknik işleyişin yanlış anlaşılmasından kaynaklandığını belirtiyor. Re’sen tescil süreci, hakların devreye girmesi için yapılan birinci kayıt niteliğinde ve tüm çalışma müddetleri geriye dönük olarak sisteme işleniyor.
Yetkililer, uygulamanın özünü “işçiyi merkeze almak ve mağduriyetini önlemek” olarak tanımlıyor. Sistem, iş kazası geçiren sigortasız çalışana muhafaza sağlarken, aileyi de gelir garantisi ile teminat altına alıyor.
