Özgür Özel: Asgari ücret 30 bin lira olmalı

ANKARA (İGFA) – CHP Genel Başkanı Özgür Özel, İlke TV canlı yayınına konuk oldu. Kendisine yöneltilen soruları yanıtlayan Cumhuriyet Halk Partisi Başkanı Özgür Özel, TBMM Genel Kurulu’nda görüşmeleri süren 2026 yılı bütçe teklifi hakkında, “Bir defa daha beğenilen geldiniz, erdem verdiniz. Bu hafta aslında Meclis’te bütçe görüşmeleri Genel Heyet kademesine geçti. Bundan evvelki cumartesi günü de Bütçe Hakkı Mitingi vardı, Ankara Tandoğan’da. Çok manalı bir mitingti. 70’in üzerinde bileşen, bütçe hakkı için bir ortaya geldiler. Ben de o mitinge katıldım. Hem emeklinin, hem işçinin bütçe hakkı savunuluyordu. Doğal o çerçeveden bakınca aslında bugün Meclis’te yapılanlara bütçe görüşmesi demek zor” dedi. Özel, şöyle devam etti:

“MECLİS GENEL KURULU ONLARA NAZARAN DEKOR OLDU”

“‘Yani bir meclis kurulmuş da sonra bütçeyi yapsın diye kurul kurulmuş, o da bütçe yapmış’ diye bir şey yok insanlık tarihinde. Magna Carta, tek adamın vergiyi tek başına belirleyemeyeceğini yazıya dökmesiyle, insanlık tarihinin en kıymetli kazanımının birinci somut adımıdır. O günden itibaren devletin vergi alan sağ eliyle dağıtan, şefkatli sol elinin istikrarına meclisler karar verir. Evvel 1215’te bir yazı olarak kazanım oldu. Devamında 17’nci yüzyılda damgasını vuran ‘temsil yoksa vergi de yok’… Yani bir mecliste temsil edilmiyorsam vergi de vermem. İngiliz parlamentosu, Fransız ihtilaliyle Fransız parlamentosu ve bizde biraz daha geç olmakla birlikte evvel bütçe hakkı elde edildi, sonra onun konuşulacağı yere çatı yapıldı. Oraya meclis dendi. Meclisten evvel kazanılmış bir hak bu. Lakin artık Meclis’te görüşülüyor, 12 gün sonra bitecek. Diyelim ki 600 milletvekili reddetti bütçeyi. Bütçe, geçen yılkinin üzerine tekrar değerleme oranı konup devam edecek Cumhurbaşkanı hükümet sistemi ve tek adam rejiminde. Neden? Zira OHAL’de değiştirdikleri anayasaya bunu koydular. ‘Eğer bütçe geçmezse bir evvelki bütçeye yine değerleme oranı konulur. Ona nazaran hükümet devam eder.’ Düşünün ki milletin meclisinin tamamı bütçesini reddetmiş… Olağanda bütçesi geçmeyen hükümetler dünyada düşer, yerine yenisi konulur. Türkiye siyasi tarihinde de örnekleri var. Lakin maalesef bütçenin göstermelik bir şey olduğu, yani artık bizim Meclisimiz onlara nazaran, onların getirdiği rejime nazaran bir dekor orası, Genel Şura salonda. Milletvekilleri oyuncu, halk seyirci, demokrasi de adeta orada atılan bir tirad. Yoksa bir karşılığı yok. Evvel bu tespiti yapmak lazım.”

“BU BÜTÇE ‘-MIŞ GİBİ’ YAPAN BİR BÜTÇE”

“Devamında; bu bütçe nasıl bir bütçe? Bu bütçe ‘-mış gibi’ yapan bir bütçe. Bu bütçe aslan hissesini iktidarın, iktidarın önceliklerinin; işte büyük holdinglerin, şirketlerin, onların vereceği vergilerin affedildiği yahut büyük teşviklerin, Kamu – Özel İşbirliği’ne büyük paraların, Yap – İşlet – Devret’lere büyük paraların aktarıldığı fakat emeğin, işçinin ve emeklinin hakkını alamadığı bir bütçe bu. Natürel bugün 16 bin lira en düşük emekli maaşından, 22 bin lira minimum fiyattan bahsediyoruz. Geçen sene AK Parti, kendi pratiğini ki o pratik de gerçekleşen bir pratik değil lakin daima şunu söylüyordu; ‘Biz taban ücretliyi enflasyona ezdirmiyoruz.’ Nasıl ezdirmiyorsun? ‘TÜİK, bir enflasyon belirliyor ve biz enflasyon kadar artırım veriyoruz.’ Bir kere TÜİK enflasyonu belirlemiyor, orada enflasyon üzerinden manipülasyon yapıyor. Gerçek enflasyon yüzde 60 iken yüzde 30 çıkarıyor. Esasen sen oradan, emekten bir şeyler çalıyorsun. Fakat geçen sene TÜİK’in, ben ‘Tayyip Erdoğan’ı Üzmeyen İstatistik Kurumu’ diye kısaltıyorum onu, onun sayılarıyla da enflasyonu vermediler. Neyi verdiler? Beklenti enflasyonunu verdiler. Yani karnede imtihanda aldığı notu değil de imtihana girmeden evvel umduğu notu veriyor. Bu türlü bir eğitim sistemi, bu türlü bir puanlama sistemi var mı? ‘Ben enflasyonu yüzde 20’ye düşürecektim, beceremedim yüzde 40 oldu. Sana 40 vermiyorum, 20 veriyorum.’ Evvel düşür, sonra onu ver. O denli olunca esasen gittikçe gerçek enflasyon karşısında eriyen taban fiyat geçen sene ağır bir yara almıştı ve 22 bin lirada kaldı. Aslında 30 bin lira olması gerekiyordu. Artık bu 22 bin lira üzerine, bugün işte artık nihayet Türk-İş’in de katılmayı reddettiği Taban Fiyat Komisyonu‘nda oturup bir tiyatro yapacaklar ve 27 – 28 bin liralık bir minimum fiyat belirleyecekler.”

“BUGÜNE KADAR KATILMALARI YANLIŞTI”

(Asgari Fiyat Tespit Komisyonu’na TÜRK-İŞ’in katılmaması hakkında) “Doğru buluyorum fakat bugüne kadar katılmalarını da yanlış buluyorum. Bu kadar adaletsiz bir komiteye bugüne kadar katılmaları yanlıştı. Bu seferki hakikat. Ümit ediyorum bundan sonra belirlenecek taban fiyata ki bir küçük parantez açayım, Türkiye’de konfederasyonların şöyle bir yanılgıları var yahut sorumluluğu üstlerinden atıyorlar. Konfederasyon derken DİSK o denli yapmıyor lakin TÜRK-İŞ bilhassa şöyle yapıyor; ‘Asgari fiyat benim işim değil ki’ diyor. ‘Bende emekçi zati minimum fiyat almıyor.’ Yanlışsız. Lakin taban fiyat, Türkiye’de temel fiyat oldu. Neredeyse kayıt dışı çalışanları da katarsanız ortalama fiyat oldu. En büyük toplu mukavele. Her 100 şahıstan 55’i minimum fiyat alıyor. Almanya’da minimum fiyat, bir yıl alınan kıdemle süratle uzaklaşılan bir ücretken Avrupa’da o denli bir ücretken Türkiye’de temel fiyat. Taban fiyata gelen artırım oranı bütün fiyatlara neredeyse motamot yansıyor. Yani taban fiyatın iki katı maaş alan için bile taban fiyatın nasıl belirlendiği, onun alacağı artırım açısından çok değerli. Bu türlü bir fiiliyat var Türkiye’de. Artık bu türlü olunca bu minimum fiyat probleminde bir sefer TÜRK-İŞ’in oturmaması yanlışsız. Bütün sendikaların birden bunu kendi problemleri yapmaları lazım. Zira bütün fiyatlara yansıyor. Taban fiyat şayet 27 bin, 28 bin lira olacaksa bu bir yıl evvel hak edilen taban fiyatın bile altında. 30 bin lira olması gerekiyor 28 binde. Bu tarihin en büyük emek hırsızlığı. Bunun karşılığında bir de emekli maaşına yapacakları artırımı da düşünürseniz, o da 16 bin liranın üzerine gelecek artırımla 20 bin lira üzere bir şey olması bekleniyor. Bugün için birinci defa tarihte minimum fiyat verildiği gün açlık hududunun altında olacak. En düşük emekli maaşı da verildiği gün açlık hududunun üçte ikisi düzeyinde olacak. Bu kabul edilebilir bir şey değil. Ben meydanlarda soruyorum. İşte, yoksulluk sonu 98 bin lira. O da TÜRK-İŞ’in sayıları. Kocam meydanda yedi, sekiz kişi çıkıyor konutuna 98 bin liradan fazla maaş girenler. Bir maaş, iki maaş, üç maaş. Herkes tek bir minimum fiyatla geçiniyor ve açlık sonunun altında. O yüzden de ‘Bu büyük bir toplumsal patlamaya, toplumsal infiale sebebiyet verir’ dedim. Neye nazaran dedim? Sokakta gördüğüm tansiyona nazaran, meydanda gördüm tansiyona nazaran.”

“TATBİKAT İMAJIYLA ACINACAK HALİMİZE GÜLDÜK”

(Grev yasakları için) “Evet, bu örgütlü yansıyı bastırmaya yönelik bir iş. Bütün Türkiye’de askeri darbe devirlerini, sıkıyönetim periyotlarını aratmayacak bir formda. Yani hiçbir şey yokken ortada… Yani bazen hani anlamıyorum lakin hani onları anlamak isteyeyim. Fevkalâde koşullar olur da çok büyük travmaların olduğu günlerde de ne bileyim 15 Temmuz darbesinden bir ay sonra da grev olur, ‘Dur kardeşim, artık vakti değil’ dersin. Yahut bu türlü büyük toplumsal olaylar vardır. Türkiye muhakkak bir sanayi koluna çok gereksinim duyuyordur, o ulusal güvenlik sorunudur. Ne bileyim işte top dökeceksindir de demir – çeliki durduruyordur adam. ‘Dur kardeşim savaşın içindeyiz, top dökeceğim. Demir – çelik durmaz; ulusal güvenlik…’ Hiçbir şey yok ortada. Ulusal güvenliği tehdit diye bütün grevleri erteliyorlar. Bu anayasadaki yetkinin, aslında olmaması gereken bir yetkinin suistimali, berbata kullanımı. Ercüment Bey biraz evvel söyledi. Bugün acınacak halimize tebessüm ettik. Kahramanmaraş’ta tatbikat yapıyorlar, ‘Efendim çalışanlar ayaklanırsa, grev yaparsa çevik kuvvet bunu nasıl bastıracak?’ Bunun tatbikatını yapıyorlar. Fakat bunların hepsi örgütlü bir hareketliliğe karşı yapılan iş. Benim bahsettiğim bir toplumsal patlama. Yani insanların artık burasına gelmiş, hatta daha da burasına gelmiş ve boğulmak üzere.

“SOKAKTAKİ ÖFKEYİ BEN DAHA EVVEL GÖRMEDİM”

“Mesela toplumsal patlamanın birinci basamağı şudur: Bir minimum fiyatlı bir yerde çalışıyordur. Gün boyunca ter döküyordur lokantada, mesela servis yapıyordur. O 22 bin lira maaş alacaktır. Bir beyefendi gelir, öğle yemeğinde 22 bin lira hesap öder, masraf. Bu o minimum ücretlinin içine dokunur. ‘Ya ben bir ay sabahın köründen akşamın bir vaktine kadar burada ter döküyorum. Benim aldığım maaş burada…’ Bu öbür bir şey. Bundan önemli bir rahatsızlık duyar. Fakat bir de o kişi meskendeki çocuğunun karnını doyuramıyorsa, okula gönderdiği çocuğunun beslenme çantasına bir şey koyamıyorsa yahut bir baba evladının bu durumundan ötürü sürüklendiği buhranı yahut aklından geçenleri düşünüyorsa o vakitten sonra o toplumda ne olacağını öngöremezsiniz. Ben bunu çok samimi bir formda söylüyorum. Ben yıllardır sokakta siyaset yapan birisiyim. Bir Genel Lider olarak da herhalde benim kadar sokakta olan yoktur. Ben sokaktaki öfkeyi daha evvel görmedim. Açık açık da söylüyorum bu vakitten sonra bu insanlara bu türlü minimum fiyatta, en düşük emekli maaşında alay edecek ve artık sürdüremeyecekleri yani laf olsun diye değil hakikaten bıçak kemikte. Bu beşerler, sohbet ettiğin herkes diyor ki… ‘Nasıl geçiniyorsun?’ ‘Borçla.’ ‘Nasıl döndürüyorsun?’ ‘O karttan bu karta.’ Artık kart da vermiyorlar. Hepsi patladı. Tefecilerin bu kadar çok olması, İstanbul’da çetelerin bu kadar çok olması, insanların sanal bahise yönelmesi… Hiçbirisini mazur görmüyorum lakin hiçbirisi de tabiatıyla olan şeyler değil. Bunların ekonomik ve toplumsal altyapısı var. Bu ülkeyi yönetenler şunun farkında değiller: Bu vakitten sonra artık bu beşerler ‘Eskiden ayda üç kez dışarıda yemek yerdik, artık bir kez yiyebiliyorum’, ‘Efendim ayakkabılarımı evvelce pençe yaptırmazdım, artık pençe yaptırıp giyiyorum’, ‘Bu sene bir palto alamadım’ değil. Bu değil adamın kaygısı, karnını doyuramıyor.”

“YAVUZ HIRSIZ MESKEN SAHİBİNİ BASTIRIR”

(Erdoğan’ın patronlara ‘Elinizi taşın altına koyun’ şeklindeki sözleri hakkında) “Erdoğan’ınki bir sefer şöyle: Yavuz hırsız mesken sahibini bastırır, tabir yerindeyse. Bir sefer şöyle bir şey var. Minimum fiyatı belirleme sıkıntısında son kelamı kim söylüyor? Kim söylüyor, kamu otoritesi söylüyor. Her şeyin sorumlusu sensin de bunun sorumlusu mu patron? Bu diyor ki ‘Ben taban fiyatı bu kadar belirliyorum ama’ lisanının altındaki, bu minimum, sen üstünü ver. Ya nerede? Bir defa bu ülkede bir gerçeklik de var, bunun da altını çizeyim. Kimi dallarda minimum fiyat alan için çok düşük, veren için çok fazla. Bu olacak iş değil. Lakin neden? Açmaz. Satranç da nasıl olur? Son atılımdan ötürü artık açmaz olmaz. Oyun baştan beri yanlış kurulduysa açmaz olur. Artık dokumacılıkta Mısır’daki taban fiyatla rekabet edecek adam lakin verdiği minimum fiyatla Türkiye’de geçinecek birisi. O denli bir durum var ki alan için çok düşük, veren için çok fazla. Bunun için burada hükümetin devreye girip ki biz yasal teklifimizi de sunduk. Dala ve çalışan sayısına nazaran örneğin dokumacılıkta çalışan emekçiler için 10 bin 140 lira, ya da 1-10 ortasındaki küçük esnaf için 10 bin 140 lira. Bir kümeye 8 bin 101, bir kümeye 5 bin 400 lira toplumsal güvenlik primi takviyesi vaat ediyoruz. O da şu, şayet dokumacılıkta aşikâr bir sayının altında emekçi çalıştırıyorsa 10 bin 140 lira eksik sigorta ödüyor. Taban fiyat veren için 28 bin lira, alan için 39 lira oluyor. Devlet yapacaksa bunu yapacak. Erdoğan çıkmış, ‘Kefenin cebi yok…’ Yani, ‘Ben minimum fiyatı 28 bin lira belirledim fakat varsın onlar 35 lira versin.’ Hangi sermaye, hangi patron? Bir de bu piyasa ve rekabet koşullarında bu türlü babasının hayrına taban fiyata artırım yapar. Yok o denli bir şey. Sorumluluktan kaçmak için sıkıntıyı karşıya yansıtıyor. Siyasi bir akrobasi yapıyor. Buna milletin karnı tok.”