ODTÜ liderliğindeki APRISE Projesi’nin ilk teknik eğitim programı Atina’da gerçekleştirildi

ODTÜ Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mecit Halil Öztop koordinasyonunda yürütülen APRISE Projesi, alternatif proteinler alanında araştırmacıların bilgi ve becerilerini geliştirmeyi, uluslararası iş birliklerini güçlendirmeyi ve widening ülkelerde araştırma kapasitesini artırmayı amaçlıyor. Proje; uygulamalı teknik eğitimler, sektörler arası araştırmacı hareketlilikleri, mentorluk, araştırma yönetimi, bilim iletişimi ve politika diyaloğunu bütüncül bir yaklaşımla bir araya getiriyor.

APRISE konsorsiyumu; Türkiye, Almanya, Malta, Yunanistan, İsveç, İtalya, Polonya, Birleşik Krallık, Danimarka, İspanya ve Kuzey Makedonya’dan 18 ortak kurumu bir araya getiriyor. Akademik kurumların yanı sıra sanayi kuruluşları, sivil toplum örgütleri ve inovasyon ekosisteminin önemli paydaşlarının yer aldığı konsorsiyumda Türkiye’yi ODTÜ, Bitki Bazlı Gıdalar Derneği (BİTKİDEN) Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV) ve Sütaş temsil ediyor.

Alternatif proteinler sürdürülebilir gıda sistemlerinin merkezinde

Artan küresel protein ihtiyacı, iklim değişikliği, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı ve gıda arz güvenliği gibi küresel gelişmeler, alternatif proteinleri geleceğin gıda sistemlerinin en stratejik araştırma ve inovasyon alanlarından biri haline getiriyor.

APRISE Projesi, widening ülkelerde araştırma kapasitesini güçlendirmeyi, araştırmacıların uluslararası araştırma ağlarına katılımını artırmayı ve alternatif protein teknolojilerinin yerel ve bölgesel gıda sistemlerine etkin şekilde entegre edilmesini desteklemeyi amaçlıyor. Bu kapsamda proje, Avrupa Araştırma Alanı (European Research Area) içerisinde bilgi ve deneyim paylaşımını artırarak araştırma mükemmeliyetinin daha dengeli yaygınlaşmasına katkı sunuyor.

Atina’da gerçekleştirilen üç günlük eğitim programında alternatif proteinlere genel bakışın yanı sıra bitkisel, mikrobiyal ve kültüre edilmiş protein üretimi, protein ekstraksiyon yöntemleri, fermantasyon ve biyoproses teknolojileri, enzim uygulamaları, biyoreaktör tasarımı ve ölçek büyütme gibi teknik konular ele alındı. Program kapsamında ayrıca iletişim, liderlik, takım yönetimi ve disiplinler arası araştırma becerilerine yönelik eğitimler gerçekleştirildi. Katılımcılar, alternatif protein üretimi alanında faaliyet gösteren Solmeyea şirketine teknik ziyarette bulunarak endüstriyel uygulamaları yerinde inceleme fırsatı da buldu.

“APRISE yalnızca bir araştırma projesi değil, kapasite geliştirme girişimidir”

APRISE Projesi Koordinatörü ve ODTÜ Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mecit Halil Öztop, alternatif proteinlerin yalnızca yeni gıda ürünlerinin geliştirilmesine yönelik bir araştırma alanı olmadığını, aynı zamanda Avrupa’nın sürdürülebilirlik, gıda güvenliği ve rekabetçilik hedefleri açısından stratejik önem taşıdığını belirtti. Öztop, konuyla ilgili şunları söyledi: “Alternatif proteinler, sürdürülebilir gıda sistemlerine geçişte kritik rol oynayan ve hızla gelişen araştırma alanlarından biri haline geldi. APRISE ile hedefimiz yalnızca araştırmacılara teknik bilgi kazandırmak değil; onları uluslararası araştırma ağlarının aktif bir parçası haline getirmek, disiplinler arası çalışma kültürünü güçlendirmek ve akademi ile sanayi arasındaki bilgi transferini hızlandırmaktır. Projemiz, widening ülkelerde araştırma ve inovasyon kapasitesini artırırken Avrupa genelinde alternatif proteinler alanında daha güçlü ve sürdürülebilir iş birliklerinin kurulmasına katkı sağlayacaktır.”

İlk teknik eğitim programının projenin temel yaklaşımını yansıttığını ifade eden Öztop, sözlerine: “Atina’da gerçekleştirdiğimiz ilk eğitim programı sayesinde katılımcılar yalnızca güncel teknik bilgi edinmedi; aynı zamanda farklı ülkelerden araştırmacılar, sanayi temsilcileri ve uzmanlarla bir araya gelerek yeni ortaklıkların temellerini attılar. Önümüzdeki dört yıl boyunca düzenleyeceğimiz eğitimler, araştırmacı hareketlilikleri, mentorluk programları ve ortak araştırma faaliyetleriyle Avrupa’da alternatif proteinler alanında güçlü, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir araştırma ekosistemi oluşturmayı hedefliyoruz. Türkiye’nin bu stratejik alanda Avrupa araştırma ekosisteminde daha görünür ve daha etkin bir konuma gelmesine katkı sağlamaktan büyük memnuniyet duyuyoruz” şeklinde devam etti.

Türkiye için stratejik bir fırsat

BİTKİDEN Yönetim Kurulu Başkanı Ebru Akdağ, alternatif proteinlerin artık yalnızca yeni ürün geliştirme alanı değil; iklim, sağlık, sürdürülebilirlik, inovasyon ve rekabetçilik politikalarının kesişiminde yer alan stratejik bir dönüşüm başlığı olduğunu vurguladı. Akdağ: “Bitkisel gıdalar ve alternatif proteinler, gıda sistemlerinin geleceğinde çok önemli bir rol oynayacak. Bugün Danimarka, Hollanda, Almanya ve Fransa gibi ülkeler bu alanda güçlü kamu yatırımları ve stratejik yol haritalarıyla ilerliyor. Türkiye’nin de tarımsal potansiyeli, gelişmiş gıda sanayisi, akademik birikimi ve girişimcilik kapasitesi sayesinde bu dönüşümde arayı kapatan değil, ön sıralarda yer alan ülkelerden biri olması gerekiyor” dedi.

APRISE’in bu dönüşüme önemli katkılar sağlayacağını belirten Akdağ, sözlerini şöyle sürdürdü: “APRISE, araştırmacıları yalnızca bilimsel açıdan değil; iletişim, girişimcilik, politika geliştirme ve sektörler arası iş birliği alanlarında da güçlendirmeyi hedefliyor. Bu bütüncül yaklaşım, Türkiye’nin alternatif proteinler alanında daha güçlü bir araştırma ve inovasyon ekosistemi oluşturmasına önemli katkı sağlayacaktır.”

Bilim, yetenek gelişimi ve politika diyaloğu aynı çatı altında

ODTÜ koordinasyonunda yürütülen APRISE Projesi, alternatif proteinler alanında yalnızca yeni bilimsel bilgi üretmeyi değil, aynı zamanda bu bilginin sanayiye, kamu politikalarına ve topluma etkin biçimde aktarılmasını da hedefliyor. Bu yönüyle proje, Türkiye’nin alternatif proteinler alanındaki uluslararası görünürlüğünü artıracak, Avrupa araştırma ekosistemindeki konumunu güçlendirecek ve ülkenin bu stratejik alandaki rekabetçiliğine önemli katkılar sağlayacak örnek bir Avrupa Birliği girişimi olarak öne çıkıyor.