Dr. Berna Çaçan Ongun’un yeni kitabı “Misyoner İstihbaratçılar”, İngiliz arşivlerinde yürütülen titiz bir araştırmayla Osmanlı coğrafyasındaki misyonerlik görünümlü istihbarat faaliyetlerini evraklarla ortaya koyuyor.
İSTANBUL (İGFA) – Osmanlı topraklarında “din tebliği” ismi altında yürütülen İngiliz istihbarat faaliyetleri, Dr. Berna Çaçan Ongun’un kaleme aldığı “Misyoner İstihbaratçılar” isimli kitapla gün yüzüne çıktı.
Hayat Yayınları’nın “Deşifre X Kitaplar” serisinin üçüncü yapıtı olarak yayımlanan kitap, İngiliz arşivlerinde yapılan kapsamlı incelemeler sonucu hazırlandı.
Editörlüğünü gazeteci Kamuran Akkuş’un üstlendiği eser, din, siyaset ve casusluğun iç içe geçtiği çarpıcı bir devir panoraması sunuyor.
Ongun, İngiltere’nin Kilise Misyoner Cemiyeti (KMC) aracılığıyla yürüttüğü faaliyetleri ve bu süreçte öne çıkan rahip William Jowett’in saklı rolünü merkezine alıyor. 1815–1820 yılları ortasında Malta üzerinden Osmanlı coğrafyasına taraf veren Jowett’in sadece İncil dağıtmakla kalmayıp, hazırladığı detaylı raporlarla İngiliz dış siyasetine istihbarat sağladığı dokümanlarla gösteriliyor.
Kitapta, Jowett’in Christian Researches in the Mediterranean isimli raporları birinci kere tam metin hâlinde Türkçeye kazandırılıyor. Bu dokümanlar, İngiltere’nin Osmanlı’daki etnik ve dinî kümeler ortasındaki tansiyonları nasıl körüklediğini, ayrılıkçı hareketleri nasıl desteklediğini gözler önüne seriyor.
Ongun’a nazaran misyonerlik, yalnızca dinî bir faaliyet değil; tıpkı vakitte siyasî, ekonomik ve kültürel bir kuşatma stratejisiydi. Bu bağlamda Misyoner İstihbaratçılar, “silahsız Haçlı Seferi”nin perde gerisini ortaya çıkararak, Osmanlı’nın çözülme sürecinde misyoner faaliyetlerinin belirleyici tesirini günümüz okuyucusuna hatırlatıyor.
