Dijital bağımlılık alarmı! Çocuklar ve gençler risk altında

İSTANBUL (İGFA) – Akıllı telefonlar, sosyal medya ve çevrimiçi platformlar hayatı kolaylaştırırken, kontrolsüz kullanım ciddi psikolojik sorunları beraberinde getiriyor.

Özellikle çocuklar ve gençler, dijital bağımlılığın en büyük risk grubunu oluşturuyor. Uzmanlara göre bu durum bir irade zayıflığı değil, beynin ödül sistemiyle dijital dünya arasındaki etkileşimin sonucu.

Uzm. Klinik Psikolog M. Yasin Çakıroğlu, dijital bağımlılıkla mücadelede profesyonel destek alınmasının kritik önem taşıdığını belirtiyor.

Erken müdahalenin, bireylerin yaşam kalitesini yeniden kazanmasında etkili olduğu vurgulanıyor. Ekran bağımlılığı; bireyin cihaz kullanımını kontrol edememesi ve günlük yaşamının olumsuz etkilenmesiyle ortaya çıkıyor. Uzmanlara göre sadece uzun süre ekran başında kalmak değil, cihazdan uzak kalındığında hissedilen huzursuzluk, gerginlik ve boşluk duygusu da bağımlılığın önemli göstergeleri arasında yer alıyor. Bu tablo; dikkat eksikliği, uyku problemleri, sosyal izolasyon, kaygı ve depresyonla doğrudan ilişkilendiriliyor.

Çocuklarda ise süreç çoğu zaman stres ve yalnızlıkla başlıyor. Zamanla ekran kullanımı, duyguları düzenlemenin temel aracı haline geliyor. Sosyal medyada sürekli onay arayışı ve kıyaslama davranışı ise özgüveni zedelerken kaygıyı artırıyor.

Uzmanlar, dijital bağımlılığın temelinde beynin ödül mekanizmasının yer aldığını ifade ediyor. Dijital oyunlar ve platformların, kullanıcıya belirsiz aralıklarla ödül sunacak şekilde tasarlanması dopamin salgısını tetikleyerek kısa süreli haz sağlıyor. Bu durum zamanla alışkanlığa, ardından da bağımlılığa dönüşebiliyor.

Öte yandan ekran bağımlılığı, sanal kumar riskini de artırıyor. Uzun süreli ekran kullanımı, bireylerin bahis ve şans oyunlarına maruz kalma oranını yükseltirken, özellikle gençlerde dürtü kontrolünü zayıflatıyor ve riskli kararların daha kolay alınmasına neden oluyor.

BAĞIMLIKLA MÜCADELEDE 3 KRİTİK ADIM

Uzm. Klinik Psikolog M. Yasin Çakıroğlu, dijital bağımlılıkla baş etme sürecinin, atılacak 3 adımla doğru yönetilmesi gerektiğini vurguluyor:

• Farkındalık Geliştirin: Dijital kullanımın hangi duygular ve durumlar tarafından tetiklendiğini anlamak, değişimin ilk adımıdır.
• Günlük Yaşamı Yeniden Düzenleyin: Düzenli uyku, sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite ve sosyal ilişkilerin güçlendirilmesi bağımlılıkla mücadelede önemli rol onar. Dijital olmayan aktiviteler, alternatif mutluluk kaynakları oluşturur.
• Profesyonel Destek Alın: Bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve motivasyon artıcı terapiler, dijital ve sanal kumar bağımlılığı tedavisinde etkili yöntemler arasında yer alır. Gerektiğinde ilaç tedavisi de sürece dâhil edilebilir.