Bursa Nilüfer Belediyesi’nin yeni söyleşi serisi “Gastroetnomüzikolojik Kaynatmalar” başladı. Prof. Dr. Özlem Doğuş Varlı ve Doç. Dr. Erhan Akarçay’ın katıldığı birinci aktiflikte, pancarın tarladan sofraya seyahati, kültürel ve sosyolojik boyutlarıyla ele alındı.
BURSA (İGFA) – Bursa Nilüfer Belediyesi, yemek, müzik ve kültürü bir ortaya getiren yeni bir söyleşi serisine başladı. “Gastroetnomüzikolojik Kaynatmalar” ismiyle düzenlenen serinin birinci buluşmasında, pancarın tarladan fabrikaya uzanan hikayesi, müzik ve yemek kültürüyle harmanlanan güçlü bir anlatımla sunuldu.
Prof. Dr. Özlem Doğuş Varlı’nın hazırlayıp sunduğu “Pancar Pezik Değil Mi?” başlıklı söyleşide, Doç. Dr. Erhan Akarçay konuk olarak yer aldı. Pancar Deposu’nda gerçekleşen etkinliğe Nilüfer Belediye Başkanı Şadi Özdemir’in eşi Nuray Özdemir de katıldı.
Aktiflik boyunca iştirakçiler hem pancarla ilgili müzikler dinledi hem de çeşitli pancar yemeklerini tatma fırsatı buldu. Şeker pancarı, pancar pekmezi, pezik turşusu, pezik turşusu yemeği ve pancar kvassı üzere farklı lezzetler sunulurken, her tadımda farklı bir ezgi ve öykü paylaşıldı.
YEMEK VE MÜZİĞİN KÜLTÜREL HAFIZADAKİ YERİ
Prof. Dr. Özlem Doğuş Varlı, gastroetnomüzikoloji kavramını açıklarken, yemek ve müzik ilgisine getirdiği yeni bakış açısını anlattı. Varlı, gastronomi uzmanlarının şölen yemeklerinden bahsederken şölenin içeriğine derinlemediğini, etnomüzikologların ise hasat ritüellerinden kelam ederken hasatın kendisine odaklanmadığını belirtti.
Bir yemeğin, bir eserin varoluş sürecinde sesin, müziğin ve dansın nasıl iç içe olduğunu göstermek istediklerini belirten Varlı, “Cenaze, düğün üzere ritüellerimizde müzik vardır lakin bu genelde unutuluyor. Biz bunları hatırlatmak ve Türkiye’ye mahsus anlatılar üzerinden bir bilgi tabanı oluşturmak istiyoruz” dedi. Varlı, aktifliklerin birincisine, yerin geçmişine atıfla pancardan başladıklarını, ekim-kasım aylarının da pancar hasadı periyodu olduğunu ekledi.
ÜRETİMDEN KOPUŞUN TOPLUMSAL YANSIMALARI
Doç. Dr. Erhan Akarçay ise çağdaş kentlerde yaşayan bireylerin üretimden kopuşuna dikkat çekti. Bursa üzere süratle dönüşen kentlerde yaşayanların ziraî üretim şartlarından ve emek süreçlerinden büsbütün uzaklaştığını vurgulayan Akarçay, bunun büyük bir yabancılaşmayı beraberinde getirdiğini söyledi.
“Şekerin fiyatı arttığında en son tüketici olarak hissediyoruz lakin şekerin üretim şartlarına, çiftçilerin ziraî üretim bağlarında nasıl dönüşüm geçirdiklerine dair bağlamdan uzaklaşmış durumdayız” diyen Akarçay, aktifliğin yapıldığı Pancar Deposu’nun da evvelden üretim bağlarıyla tanımlanan bir yerden, kültürel üretime dönüştüğünü belirtti.
ŞEKERİN TARİHÎ SEYAHATİ VE CUMHURİYET SANAYİSİ
Akarçay, şekerin tarihî süreçte aristokratların erişebildiği bedelli bir eserden, günümüzde alt sınıfların kalori gereksinimini karşılayan temel besin unsuruna dönüşümünü anlattı. Türkiye’de şeker pancarından şeker üretiminin Cumhuriyet’in sanayi siyasetleriyle yakından bağlı olduğunu vurgulayan Akarçay, Alman teknolojisiyle kurulan fabrikaların yalnızca üretim merkezi değil, okuluyla, hastanesiyle bütün bir ömür kompleksi oluşturduğunu söyledi.
“Eskişehir’de Şeker Mahallesi var. Bu, şeker fabrikasının bir kentin mahallesine ismini verebilecek kadar kurumsal kültür ve dayanışma yarattığını gösteriyor” diyen Akarçay, pandemi periyodunda kolonya üretimi için şeker fabrikalarının etil alkol sağlamasının, bu tesislerin ne kadar hayati olduğunu kanıtladığını belirtti.
Cumhuriyet’in kuruluş yıllarında “üç beyaz” olarak un, şeker ve dokumanın endüstrileşme siyasetlerinin temelini oluşturduğunu hatırlatan Akarçay, günümüzde nüfusun yüzde 85’inin kentlerde yaşamasına karşın tarımın hala ülkenin en değerli sıkıntılarından biri olduğunu vurguladı.
Söyleşinin sonunda iştirakçilerin da sorularını yanıtlayan Doç. Dr. Erhan Akarçay’a, Nilüfer Belediye Lideri Şadi Özdemir’in eşi Nuray Özdemir günün anısına armağan verdi.
