Alabama Yüksek Mahkemesi’nin dondurulmuş embriyoları “çocuk” sayması, aile hukukundan miras nizamına kadar birçok alanı etkileyen bir sarsıntı niteliğinde. Türkiye’de bu türlü bir adım atılması hâlinde ortaya çıkacak mümkün sonuçlar ise hukukçulara nazaran epeyce çarpıcı.
İSTANBUL (İGFA) – ABD’de Alabama Yüksek Mahkemesi’nin dondurulmuş embriyoları hukuken “çocuk” olarak tanımlaması, Amerikan hukuk sisteminde geniş çaplı bir tartışma başlattı. Kararla birlikte, Louisiana’da embriyoların yıllardır “hukuk süjesi” olarak kabul edilmesi de yine gündeme taşındı. Federal bir çerçevenin bulunmaması nedeniyle bir eyalette embriyo “çocuk” sayılırken öteki bir eyalette “tıbbi materyal” olarak kıymetlendirilmesi, Amerikan hukukundaki keskin ayrışmayı gözler önüne seriyor.
Türkiye’de bu tartışmanın karşılığı ne olur sorusunu yanıtlayan Avukat Özge Özmen Korkut, Türk hukukunda kişiliğin “sağ ve büsbütün doğumla” başladığını hatırlattı. Türk Uygar Kanunu’nun cenini koruduğunu fakat bunun sırf anne rahmindeki bebek için geçerli olduğunu belirten Korkut, “Laboratuvar ortamındaki embriyo Türk hukukunda çocuk olarak kabul edilmez” dedi.
“EMBRİYO ÇOCUK KABUL EDİLİRSE HUKUK ALTÜST OLUR”
Korkut, Türkiye’nin embriyoya “çocuk” statüsü vermesi hâlinde ortaya çıkacak tabloyu, “Tüp bebek merkezlerinde saklanan embriyolar başka birer mirasçı üzere tartışılabilir. Kliniklerde yaşanan aksilikler “çocuğun ölümü” savıyla tazminat davalarına husus olabilir. Sigorta sisteminden aile hukukuna kadar pek çok başlıkta yeni bir düzenleme muhtaçlığı doğar” formunda özetledi.
“‘Çocuk’ sözünün tüzel manasını genişletmek tüm sistemi tekrar yazmak demektir” değerlendirmesinde bulunan Korkut, bunun zincirleme tesirler yaratacağını vurguladı.
Türkiye’de taşıyıcı anneliğin açıkça yasak olduğunu hatırlatan Korkut, embriyoların çocuk sayılması durumunda bu alanın büsbütün çıkmaza gireceğini söz ederek, “Taşıyıcı anne, oburunun çocuğunu taşıyan kişi pozisyonuna gelir; yapılan kontratlar ‘çocuk devri’ olarak kıymetlendirilir. Bu da etik ve tüzel açıdan büyük problemler oluşturur” dedi.
“EMBRİYO TARTIŞMASI TIBBIN ÖTESİNDE BİR TOPLUM MESELESİ”
ABD kararının Türkiye’deki tartışmayı da hareketlendirdiğini söyleyen Korkut, embriyonun statüsünün artık yalnızca tıbbi değil toplumsal bir problem haline geldiğini vurgulayarak, “Embriyoyu çocuklaştırmak zorunda değiliz lakin onu yok saymak da tahlil değil. Tüzel düzenlemeler insan onurunu, teknolojiyi ve toplumsal gereksinimleri tıpkı anda gözetmeli” görüşünü savundu.
