UNESCO’nun 15 Aralık’ı “Dünya Türk Lisanı Ailesi Günü” ilan etmesinin akabinde New York Türkevi’nde kapsamlı bir kutlama programı düzenlendi. Aktiflikte Türk lisanlarının ortak mirası, kültürel bağları ve genç jenerasyonlara aktarılmasının değeri milletlerarası iştirakçilerle vurgulandı.
ABDPOST.COM
ABD (İGFA) – Dünya genelinde 200 milyondan fazla insan tarafından konuşulan Türk lisanları, New York’ta düzenlenen özel bir aktiflikle milletlerarası platformda bir kere daha ön plana çıktı.
Amerika Türk Kadınlar Birliği (ATKB), Türk Amerikan Dernekleri Birliği (ATAA) ve Türk Amerikan Güçlendirme Topluluğu (ETAC-USA) tarafından Birleşmiş Milletler ile alakalı kuruluşların dayanağıyla organize edilen program “Dil Kültürün Taşıyıcısıdır” temasıyla gerçekleştirildi.
UNESCO’nun 15 Aralık’ı “Dünya Türk Lisanı Ailesi Günü” olarak ilan etmesi sonrası düzenlenen aktiflik, Türkevi’nde geniş iştirakle yapıldı.
Akademisyenlerden diplomatlara, gençlerden kültürel performans sanatkarlarına kadar pek çok isim bir ortaya gelerek Türk lisanlarının ortak tarihî, kültürel ve toplumsal pahasını gündeme taşıdı.
Programın açılış konuşmasını ATKB Başkanı Berna Gürdal yaptı.
ATKB Lideri Berna Gürdal, açılış konuşmasında Türk lisanlarının ortak kültürel bağlarına dikkat çekerek şunları söyledi:
“Dil; kimliğimizi, hafızamızı ve kıymetlerimizin gelecek nesillere aktarılmasını sağlayan en güçlü ögedir. Türkçe, Azerbaycan Türkçesi, Kazakça, Kırgızca, Özbekçe, Türkmence… Hepsi birebir esaslı lisan ailesinin üyeleridir. Bugün bu büyük mirası BM çatısı altında görünür kılmaktan gurur duyuyoruz.”
Gürdal ayrıyeten, mesken sahipliği için Türkiye’nin New York Başkonsolosluğu’na ve BM Daimî Temsilciliği’ne teşekkür etti.
ATAA Başkanı Alev Wieland, UNESCO’nun kararıyla 15 Aralık’ın resmen Dünya Türk Lisanı Ailesi Günü ilan edilmesinin kıymetini vurguladı:
“UNESCO’nun 43. Genel Konferansı’nda alınan kararla 15 Aralık’ın Türk Lisanı Ailesi Günü ilan edilmesi, ortak kültürümüze milletlerarası görünürlük kazandıran tarihi bir adımdır. Bu tarih, Thomsen’ın Orhun Yazıtlarını çözdüğünü ilan ettiği gün olması bakımından da manalıdır.”
Wieland, ATAA’nın 1979’dan bu yana Türk kültürünün ABD’de tanıtılması için çalışmalar yürüttüğünü hatırlattı.
Ahmet Yıldız: “Türk Lisanı Ortak Bir Medeniyet Oluşturur”
Türkiye’nin BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ahmet Yıldız ise Türk lisanının geniş bir coğrafyada ortak hafıza ve medeniyet şuuru oluşturduğunu belirtti.
Yıldız, Türk lisanlarının tarihî bütünlüğüne vurgu yaparak “Türk lisanı ailesi, geniş bir coğrafyada ortak medeniyet şuuru oluşturan güçlü bir kültürel mirastır. 15 Aralık, Orhun Yazıtlarının çözümlenmesini simgeleyen tarihi bir gündür. UNESCO kararıyla bu miras artık milletlerarası seviyede görünür durumdadır” dedi.
Yıldız, Türk Devletleri Teşkilatı ile BM ortasındaki münasebetlerin güçlendirileceğini de kaydetti.
New York Başkonsolosu Muhittin Ahmet Yazal ise konuşmasında Türkçenin kadim yapısına değindi:
“Türkçe yalnızca Orhun Yazıtları’yla değil, onlardan çok daha eski periyotlara uzanan bir tarihin taşıyıcısıdır. Türkler bulundukları coğrafyalara lisanlarıyla katkı sunmuştur. Çağdaş dünya lisanları ortasında atalarıyla binlerce yıl evvel karşılaşsa anlaşabilecek az lisanlardan biridir.”
UNESCO Türkiye Ulusal Komitesi Lideri Prof. Dr. Öcal Oğuz, görüntü sunumunda Dünya Türk Lisanı Ailesi Günü’nün ilan edilme sürecini anlattı.
Oğuz, tarihin 1893’te Wilhelm Thomsen’in Orhun Yazıtları’nı çözümlediği güne dayandığını, bu yazıtların Türk devlet geleneği ve lisan tarihinin temel taşları olduğunu söyledi.
Prof. Dr. Oğuz, etkinliğin Türk dünyasının ortak teklifinin 194 ülkenin oyuyla kabul edilmesiyle bu özel günün kalıcı olarak UNESCO takvimine girdiğini hatırlattı.
Etkinliğin sunuculuğunu da ATKB Genel Sekreteri Mine Yenigün yaptı.
Program kapsamında, Türk lisanlarının yapısına, tarihi gelişimine ve kültürel tesirlerine dair akademik sunumlar yapıldı.
Dr. Feride Hatiboğlu (University of Pennsylvania) Türk lisanlarının eklemeli yapısını, ünlü ahengini ve ortak lisan ailesinin tarihi bütünlüğünü örneklerle anlattı. Ortak alfabe çalışmalarına dikkat çekti.
Prof. Dr. Gregory Key (Binghamton University), Türkçe pop müziğinin gelişiminde lisanın belirleyici rolünü ele aldı; aranjman devrinden Ajda Pekkan ve Sezen Aksu’ya uzanan süreci dilbilimsel açıdan kıymetlendirdi.
Genç konuşmacılar Ceyda Güllü ve Berke Genç, dijital çağda gençlerin lisan tercihlerindeki değişimi, yabancı söz tesirlerini ve Türkçenin şuurlu kullanımını tartıştı.
Etkinlik, Türk dünyasının kültürel çeşitliliğini yansıtan performanslara da sahne oldu. Özbek şair Abdülhamid Süleyman Çolpan’ın şiirleri okundu; Kırım Tatarlarından Karaçay-Kafkas dansçılarına kadar pek çok küme şovlar sundu.
Kazak sanatçı Gulzar Gabman’ın müzik performansı ise büyük alkış topladı
Türk müzik aletlerine dair sunum yapan Dr. Afşar Barlas, kopuzdan neye uzanan tarihî mirası anlatarak dinleyicilere görsel ve işitsel bir tecrübe yaşattı.
ATAA’nın New York–New Jersey ayağından sorumlu Lider Yardımcısı Pervin Karamete, programa özel bir katkı sundu.
Karamete’nin tüm ikramları kendi elleriyle hazırlaması, bilhassa de hamurunu kendisinin açtığı baklava, davetlilerden büyük övgü aldı. Aktiflik Türk Lisanları İçin Global Bir Farkındalık Oluşturdu
Program, Türk lisanlarının sırf birer bağlantı aracı değil, tıpkı vakitte kültürel kimliği, tarihi hafızayı ve ortak mirası taşıyan en güçlü yapılar olduğu bildirisini memleketler arası topluma bir defa daha hatırlattı.
Etkinlik sonunda konuşmacılara plaket ve teşekkür sertifikaları takdim edildi. Türk Lisanı Ailesi Günü’nün gelecek yıllarda daha geniş kitlelere ulaşması temenni edildi.
