Tüm dünyada çağdaş çalışma ömrünün baskıları çalışanların ruh sıhhatinde derin yaralar açıyor. Gerilim, tükenmişlik, performans baskısı, savaşlar, ekonomik belirsizlikler ve iş–özel hayat dengesizliği, verimliliği tehdit eden en kıymetli faktörler ortasında yer alıyor. Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi mesken sahipliğinde düzenlenen OnlyHR 3. İstanbul Sempozyumunda, iş hayatındaki kritik mevzular masaya yatırdı.
İSTANBUL (İGFA) – Sempozyumda konuşan Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Medikal Yöneticisi Prof. Dr. Kültegin Ögel ve Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi, Bilim ve Etik Kurulu Üyesi Prof. Dr. Bedirhan Üstün, kurumlara hem bilimsel delillere dayanan hem de yol gösterici nitelikte ihtarlarda bulundu: “Ruh sıhhatine yapılan yatırım, verimlilik olarak geri dönüyor. Üstelik katlanarak…”
Prof. Dr. Kültegin Ögel: “Stres yönetilemiyorsa tükenmişlik kaçınılmazdır”
İş hayatının, bireyin tüm hayat alanlarını etkileyen bir faktör haline geldiğini belirten Prof. Dr. Kültegin Ögel, çağdaş çalışanların sırf iş yükü ile değil;
kaygı, performans baskısı, öfke, hiperaktivite ve kent hayatının ağır stresi ile gayret ettiğini söyledi. Ögel, iş–özel hayat istikrarının korunmasının hayati değer taşıdığını vurgulayarak şunları söz etti: “İş hayatında gerilim kaçınılmaz lakin yönetilmediğinde tükenmişlik gelişiyor. Erken periyotta ruhsal takviye almaktan çekinilmemeli. Damgalanma korkusu nedeniyle müracaat gecikiyor ve sorun büyüyor.”
Ayrıca çalışanlar ortasında süratle artan sanal kumar bağımlılığına dikkat çeken Prof. Dr. Ögel, özellikle beyaz yakalılar ortasında yükselişin besbelli olduğunu söyledi. Bağımlılığın hem iş performansını hem aile ömrünü zayıflattığını belirterek, Türkiye’de bu mevzuda kapsamlı araştırmalara gereksinim olduğunu vurguladı.
Sempozyumun bir öbür konuşmacısı Prof. Dr. Bedirhan Üstün, çalışan psikolojisinin lakin gerçek kurgulanmış bir kurumsal yapı ile korunabileceğini belirterek şirketlere şu davette bulundu: “Sorunlar ortaya çıkmadan evvel önleyici ruh sıhhati siyasetleri geliştirilmeli.”
Üstün, insanca iletişim, adalet duygusu, eşitlikve saygıgibi temel ögelerin çalışan motivasyonunda belirleyici rol oynadığını vurguladı: “Kişilik haklarına hürmet duyulmayan ortamda çalışanlar işine yabancılaşır; tükenmişlik, depresyon ve randıman kaybı kaçınılmaz olur.”
İŞYERLERİNDE HER 100 ÇALIŞANIN EN AZ 20’Sİ DEPRESYONA ADAY
Kişinin mutsuzluğunun üretimde aksamalara, yanılgılara ve randıman kaybına yol açabileceğini belirten, Prof. Dr. Bedirhan Üstün, “Toplumlarda yoksulluk, hayat zorlukları üzere birçok etken zati insanları aşağı çekiyor. Buna bir de işyerindeki baskı eklenince beşerler kendilerini robot üzere hissetmeye başlıyor. Aslında günümüzde ‘robotlar yerimizi alacak’ derdi da var. Bu güvensizlik ve tedirginlik depresyona yol açabiliyor. Araştırmalarımız gösteriyor ki toplumlarda ve iş yerlerinde her 100 çalışanın en az 20’si depresyona aday. Bu da bâtın bir iş gücü kaybına neden oluyor. Kişinin mutsuzluğu üretimde aksamalara, yanılgılara, randıman kaybına yol açabiliyor. Benim hedefim insanların bir iş beygiri üzere çalışması değil; manalı bir üretim yapabilmeleri. Şayet bunu destekleyen programlar geliştirebilirsek ki Amerika, Hindistan, Çin üzere ülkelerde bu bahiste çalışmalar yaptık. Türkiye’de de emsal uygulamalar yapılmalı” diye konuştu.
Prof. Dr. Üstün; “Sektörlerin, çalışanların ruh sıhhatine yalnızca göstermelik bir ilgi yerine hakikaten ihtimam gösteren, onları dikkate alan bir yaklaşım sergilemesi gerekiyor. Depresyon sadece ferdî bir sıkıntı değil; dış etmenlerle de tetikleniyor. Dünya giderek zorlaşıyor: Ekonomik şartlar, iş gücü tasası, işsizlik, robotların gelişi, savaşlar, ekonomik çöküş ihtimalleri. Bu karamsar tablo, en güçlü insanı bile etkileyebilir. Ben bile otuz yıllık yurt dışı hayatımda üç defa depresyona girdim. Bunların ikisi direkt iş yeri sıkıntılarıyla ilgiliydi ve aslında önlenebilirdi. Depresyon o denli berbat bir şey değil; içinden çıkınca Nietzsche’nin dediği üzere insanı güçlendirebiliyor. Lakin o üç-altı ay boyunca yaşadıklarımı yine yaşamak istemem. Bilgisayara bakıyordum, bilgisayar da bana bakıyordu. Bu nedenle ne yaparsak yapalım, ülke olarak, dal olarak, kurumlar olarak insanları bu çeşit tesirlerden koruyacak sistemler geliştirmemiz gerekiyor. Bir kişi depresyona girdiğinde bunu tıpkı bir grip, bir böbrek hastalığı ya da bir kol kırılması üzere bedensel bir sıhhat sorunu seviyesinde ele alabilmeliyiz.”
Ekonomik belirsizliklerin çalışanlar üzerindeki baskıyı artırdığını belirten Üstün, işini kaybetme dehşetinin yorgunluk, uykusuzluk ve depresyona uzanan bir tabloya yol açtığını söyledi. Harvard Üniversitesi’nde yürüttüğü çalışmalara değinen Prof. Dr. Üstün, şirketler için çarpıcı bir bilgi paylaştı: “Depresyon ortaya çıkmadan evvel erken teşhis ve dayanak sağlanırsa yapılan yatırım en az dört kat kar olarak geri dönüyor. Görünmeyen çıkarlarla bu oran otuz kata kadar çıkıyor.” Bu nedenle ruh sıhhatinin bir “maliyet kalemi” değil, kurumsal sürdürülebilirliğin mecburî bir modülü olduğunu belirtti.
Psikolojik Dayanak Kurumsal Standart Olmalı
Sempozyumun ortak bildirisi: “Psikolojik takviye bir tercih değil, gereklilik”
Uzmanlara nazaran iş yerlerinde:
* İş–özel hayat istikrarının korunması,
* Ruhsal dayanak için damgalanmanın önüne geçilmesi,
* Çalışanların dayanak almaya teşvik edilmesi,
* Önleyici kurumsal siyasetlerin geliştirilmesi
kurumsal muvaffakiyetin temel bileşenleri haline geldi.
Ruh sıhhatine yapılan her yatırım ise direkt:
* Çalışan bağlılığını artırıyor,
* İş gücü kaybını azaltıyor,
* Verimliliği yükseltiyor,
* Kurumsal sürdürülebilirliği güçlendiriyor.
